Στον κόσμο των κατασκευών, τα έργα που ασφαλίζονται μέσω συμβολαίων CAR (Contractors’ All Risks) ή EAR (Erection All Risks) αποτελούν ένα πολυσύνθετο πεδίο διαχείρισης κινδύνου. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η πρόοδός τους ακολουθεί το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, με τον Εργολάβο να παραδίδει το έργο εντός των συμφωνημένων προθεσμιών. Ωστόσο, δεν είναι σπάνιο κάποια έργα να βρεθούν αντιμέτωπα με καθυστερήσεις, προσωρινές παύσεις ή ακόμη και πλήρη αναστολή εργασιών. Αυτές οι περίοδοι δημιουργούν ένα πολύπλοκο πλαίσιο ασφαλιστικών ζητημάτων, το οποίο απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση και εξειδικευμένη διαχείριση.
Πότε και γιατί προκύπτει Standstill
Η αναστολή ενός έργου μπορεί να οφείλεται σε πλήθος παραγόντων. Ο Επενδυτής ενδέχεται να αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες ή να αδυνατεί να τηρήσει τις υποχρεώσεις του. Παράγοντες όπως η έλλειψη ρευστότητας, οι αλλαγές στις οικονομικές συνθήκες, οι διαφορές μεταξύ Εργολάβου και Κυρίου του Έργου ή οι καθυστερήσεις στην παράδοση υλικών και εξοπλισμού, είναι συνήθεις αιτίες παύσης των εργασιών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο Επενδυτής αποφασίζει να εγκαταλείψει το έργο. Άλλοτε, ο Εργολάβος αποχωρεί έπειτα από μονομερή λύση της σύμβασης, ενώ δεν λείπουν και οι περιπτώσεις προσωρινής παύσης, ύστερα από αμοιβαία συμφωνία των εμπλεκόμενων μερών.
Όποιο κι αν είναι το σενάριο, η ουσία παραμένει η ίδια: το έργο «παγώνει» και η φύση του ασφαλιστικού κινδύνου μεταβάλλεται ουσιωδώς. Αυτό σημαίνει ότι η συνέχιση της κάλυψης πρέπει να επανεξεταστεί, με νέους όρους, όρια και ασφάλιστρα, που θα αντικατοπτρίζουν τη νέα πραγματικότητα του κινδύνου.
Η μεταβολή της κάλυψης: Από All Risks σε Named Perils
Κατά την περίοδο αδράνειας, τα ημιτελή έργα συνεχίζουν να εκτίθενται σε εξωτερικούς κινδύνους, όπως φυσικά φαινόμενα ή ανθρώπινες ενέργειες. Ωστόσο, η φύση της κάλυψης μεταβάλλεται. Εκεί όπου προηγουμένως ίσχυε ένα συμβόλαιο τύπου All Risks, η προστασία πλέον περιορίζεται σε Named Perils, δηλαδή μόνο στους κινδύνους που κατονομάζονται ρητά στο ασφαλιστήριο.
Οι φυσικοί κίνδυνοι μπορεί να περιλαμβάνουν σεισμό, πλημμύρα, πυρκαγιά, ενώ οι ανθρωπογενείς μπορεί να αφορούν κλοπή, βανδαλισμό ή γεγονότα SRCC (Strike, Riot, Civil Commotion).
Η τροποποίηση των καλύψεων σε τέτοιες περιόδους γίνεται μόνο μέσω πρόσθετης πράξης (endorsement), που απαιτεί συμφωνία ασφαλιστή και ασφαλισμένου. Η ύπαρξη Standstill θεωρείται «ουσιώδης αλλαγή κινδύνου», άρα επιβάλλεται επαναπροσδιορισμός τόσο των όρων κάλυψης όσο και των υποχρεώσεων των δύο πλευρών.
Silent Risks: Οι αθέατοι αλλά υπαρκτοί κίνδυνοι
Πέρα από τους εμφανείς κινδύνους, υπάρχει μια κατηγορία απειλών που δύσκολα εντοπίζονται εγκαίρως: οι λεγόμενοι Silent Risks. Πρόκειται για «σιωπηλούς» κινδύνους, που αναπτύσσονται σταδιακά, χωρίς άμεση εκδήλωση, και δύνανται να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές στο έργο κατά τις περιόδους αδράνειας.
Τέτοιοι κίνδυνοι μπορεί να περιλαμβάνουν τη διάβρωση μεταλλικών στοιχείων από την υγρασία, τη φθορά υλικών λόγω παρατεταμένης έκθεσης στις καιρικές συνθήκες, την απώλεια εγγυήσεων εξοπλισμού εξαιτίας έλλειψης συντήρησης ή ακόμη και την αυξημένη πιθανότητα κλοπής και δολιοφθοράς σε εργοτάξια χωρίς συνεχή παρουσία προσωπικού.
Οι Silent Risks σπάνια εκδηλώνονται με θεαματικό τρόπο, όπως μια πυρκαγιά ή έκρηξη, ωστόσο μπορούν να οδηγήσουν σε ιδιαίτερα υψηλό κόστος αποκατάστασης και σε σημαντικές καθυστερήσεις κατά την επανεκκίνηση του έργου.
Διαχείριση κινδύνου και πρόληψη ζημιών
Όταν ένα έργο εισέρχεται σε φάση Standstill, η αποτελεσματική διαχείριση κινδύνου αποκτά κρίσιμη σημασία. Ο Κύριος του Έργου και ο Εργολάβος οφείλουν να εφαρμόζουν ένα στοχευμένο πρόγραμμα διατήρησης της περιουσίας, που μειώνει την πιθανότητα ζημιών και επιτρέπει την ομαλή επανεκκίνηση των εργασιών.
Η πρόληψη βασίζεται σε απλές, αλλά ουσιαστικές πρακτικές, όπως για παράδειγμα: η επαρκής φύλαξη και περίφραξη του εργοταξίου, η καθαριότητα και απομάκρυνση επικίνδυνων υλικών, η τακτική συντήρηση κρίσιμου εξοπλισμού και συστημάτων πυροπροστασίας, καθώς και η λήψη μέτρων έναντι καιρικών φαινομένων. Παράλληλα, η ύπαρξη σχεδίων έκτακτης ανάγκης και η επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές ενισχύουν τη συνολική ετοιμότητα.
Η προληπτική δράση αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο περιορισμού των Silent Risks και διασφαλίζει τη συνέχιση του έργου με ασφάλεια και αξιοπιστία.
Η σημασία της επικοινωνίας με τον Aσφαλιστή
Η έγκαιρη και διαφανής επικοινωνία μεταξύ όλων των εμπλεκομένων –Επενδυτή, ΚτΕ, Εργολάβου, Μηχανικών, Προμηθευτών και Ασφαλιστή– είναι καθοριστικής σημασίας. Ο ασφαλιστής πρέπει να ενημερώνεται άμεσα για την κατάσταση του έργου, ώστε να αξιολογήσει εκ νέου τον κίνδυνο και να διαμορφώσει κατάλληλα την κάλυψη.
Τα ασφαλιστήρια προβλέπουν τη διακοπή της κάλυψης κατά την παύση εργασιών. Αν ο ασφαλισμένος αποδείξει ότι λαμβάνει επαρκή μέτρα προστασίας, ο ασφαλιστής μπορεί να εγκρίνει παράταση κάλυψης ή αναθεωρημένους όρους, διασφαλίζοντας τη συνέχεια της προστασίας.
Η φάση της επανεκκίνησης
Μετά από μακρά περίοδο αδράνειας, η επανεκκίνηση του έργου απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό. Πριν από την επανέναρξη των εργασιών, πρέπει να διενεργηθεί τεχνικός έλεγχος για τη διαπίστωση της κατάστασης του έργου: δομική, ηλεκτρολογική και μηχανολογική επάρκεια, κατάσταση εξοπλισμού και εγκαταστάσεων.
Εάν χρειαστεί, πραγματοποιούνται επισκευές ή αντικαταστάσεις εξοπλισμού, πάντα με τη συνδρομή ειδικών ή των κατασκευαστών. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην επαναφορά των εγγυήσεων κρίσιμου εξοπλισμού, ώστε να μην υπάρξουν απώλειες κάλυψης ή ευθυνών.
Ο ρόλος του Μεσίτη Ασφαλίσεων
Ο Μεσίτης Ασφαλίσεων έχει καθοριστικό ρόλο στη διασφάλιση της ορθής διαχείρισης της περιόδου Standstill. Ενεργεί ως γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ πελάτη και ασφαλιστή, ενημερώνει τον πελάτη για τις ασφαλιστικές επιλογές, διαπραγματεύεται ευνοϊκούς όρους και παρακολουθεί τη συμμόρφωση του εργοταξίου με τις απαιτήσεις του ασφαλιστή.
Η έγκαιρη προληπτική συμβουλή του broker μπορεί να αποτρέψει απώλειες εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ και να εξασφαλίσει τη συνέχεια της κάλυψης, ακόμη και υπό δύσκολες συνθήκες.
Πέρα από τη σιωπή του έργου
Η περίοδος Standstill δεν είναι απλώς ένα «πάγωμα» εργασιών, είναι μια ζώνη αυξημένου κινδύνου, όπου οι Silent Risks μπορούν να αναπτυχθούν αθόρυβα και να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές. Η προληπτική διαχείριση, η σωστή ενημέρωση και η στενή συνεργασία μεταξύ ασφαλιστή, broker και πελάτη αποτελούν το τρίπτυχο της επιτυχούς προστασίας.
Η ασφάλιση κατασκευαστικών έργων δεν αφορά μόνο την κάλυψη ζημιών –αφορά τη διατήρηση της αξίας και της βιωσιμότητας ενός έργου, ακόμη κι όταν αυτό «σιωπά».
Το άρθρο του κ. Κοντοβουνήσιου είναι σε συνέχεια της θεματολογίας του προηγούμενου τεύχους και τον ευχαριστούμε για τη συμμετοχή του.


